نقش آبزیان در سلامتی

توسط: ن. فرجودیان

علیرغم تاکید کارشناسان تغذیه بر مصرف آبزیان در افزایش ضریب سلامتی جامعه، مصرف سرانه آبزیان در کشور ما بسیار کم است. بر اساس آمارهای منتشره از FAO مصرف سرانه آبزیان در جهان حدود 13.3 کیلوگرم است. در کشورهای توسعه یافته این رقم به 26.1 ودر کشورهای در حال توسعه 9.4 کیلوگرم برآورد شده است. در این میان ژاپن با 92 و ایسلند با 72 کیلوگرم پر مصرف ترین ملتها هستند و این در حالی است که مصرف سرانه آبزیان در ایران حدود 7 کیلوگرم عنوان می گردد که در مقایسه با مصرف سرانه جهانی بسیار کم و حتی در مقایسه با کشورهای در حال توسعه نیز پایین تر است. علت اصلی آن را میتوان عدم شناخت کافی از ارزش غذایی و دارویی گوشت آبزیان، عدم وجود فرهنگ ماهی خوری، عدم وجود بسته بندی و کیفیت مناسب و محدود بودن انواع تولید و عرضه آن دانست.

گوشت ماهی و سایر آبزیان حدود 20% از پروتئین حیوانی مورد نیاز بشر را تامین می کنند. از مواد مفید موجود در آن علاوه بر پروتئین میتوان از چربی، ویتامین ها و مواد معدنی نام برد و از نظر خصوصیات تغذیه ای نه تنها با گوشت قرمز برابری می کند بلکه برآن برتری نیز دارد .

پروتئین ها از اسیدهای آمینه تشکیل شده اند. در گوشت آبزیان هر 10 نوع اسید آمینه ضروری که باید در غذا موجود باشد، یافت می شود. پروتئین ماهی از نظر هضم پذیری نسبت به سایر پروتئین های حیوانی برتری دارد و بین 89 تا 96 درصد است.

چربی موجود در گوشت آبزیان عموما” از نوع امگا 3 است که موجب کاهش کلسترول خون و مانع انباشت آن در جداره رگها و تصلب الشرائین می شود. حتی درمورد میگو که بسیاری بخاطر بالا بودن کلسترول، از مصرف آن خودداری می کنند، میزان چربی مفید بیشتراز چربی های بد است و در نتیجه با مصرف آن هر چند میزان چربی بد به میزان کم افزایش می یابد ولی میزان چربی خوب را به مقدار بیشتری افزایش داده و بنابر این نسبت چربی بد به چربی مفید کاهش می یابد.

ویتامین ها در انتقال انرژی و تنظیم سوخت و ساز بدن نقش عمده ای دارند و چون بیشتر آنها در بدن تولید نمی شوند باید همراه مواد غذایی به بدن برسند. ویتا مین ها به دو دسته محلول در چربی و محلول در آب تقسیم می شوند. ویتامین های محلول در چربی شاملK – E – D – A و محلول در آب شامل B و C هستند. ویتامین A عامل مقاومت بدن در مقابل بیماری ها است و ویتامین D از بروز عیوب استخوانی جلوگیری می کند. هر دوی این ویتامینها در گوشت ماهی فراوان است. ویتامین E نیز که به عنوان داروی جلوگیری از پیری شناخته می شود، در گوشت ماهی به وفور یافت می شود. همچنین میگو نیز به عنوان یک منبع عالی از ویتامین های B12 و Dشناخته می شود.

مواد معدنی نیز که در اعمال حیاتی بدن اهمیت زیادی دارند در گوشت آبزیان به مقدار زیاد وجود دارند. بعضی از این مواد عبارتند از فسفر، کلسیم، مس، روی، ید و …. همچنین سلنیوم که با اثر آنتی اکسیدانی خود به پیشگیری از سرطان کمک می کند، در گوشت میگو موجود است. این ماده در ترمیم و نوسازی بخش های تخریب شده DNA نقش بسزایی دارد. هنگامی که سطح سلنیوم در خون و کبد کاهش می یابد عوامل اکسیدانی و رادیکال های آزاد موجب تخریب DNA و ایجاد سلول های سرطانی می شود.

مصرف آبزیان بخصوص برای مادران باردار توصیه می شود. مطالعاتی که بر روی 9 هزار کودک و مادرانشان صورت گرفته نشان می دهد مادرانی که در دوران بارداری امگا 3 کمتری دریافت کرده اند فرزندانی با ضریب هوشی پایین تری به دنیا آورده اند. به علاوه این کودکان در فعالیتهای اجتماعی خود (نظیر دوست یابی) ناتوان ترند و در بزرگسالی نیز با اختلالات رفتاری روبرو هستند. همچنین بر اساس مطالعات صورت گرفته مادرانی که در دوران بارداری امگا 3 مصرف می کنند، کمتر کودکان با وزن کم به دنیا می آورند. لازم به ذکر است که کمی وزن در بدو تولد رابطه مستقیمی با بیماری های قلبی و دیابت دارد.


منابع:

- سایت دایره المعارف تغذیه

- سایت پزشکان ایران

- سایت تخصصی علوم زیستی و کنترل آفات

- سایت تخصصی دامپزشکان